مدیرکل کتابخانه‌های عمومی هرمزگان با انتقاد از وضعیت نامناسب برخی زیرساخت‌های مطالعاتی بندرعباس، از پرداخت کمتر از ۳۰ درصد سهم نیم‌درصدی شهرداری این شهر به کتابخانه‌های عمومی خبر داد و بلاتکلیفی ۱۰ ساله پروژه کتابخانه پارک‌شهر را از مهم‌ترین چالش‌های توسعه فرهنگی مرکز استان عنوان کرد.
صدیقه دهقانی _ اقتصاد نیمروز، همزمان با آغاز سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، وضعیت زیرساخت‌های کتابخانه‌ای هرمزگان و چالش‌های تأمین منابع مالی این حوزه در نشست خبری مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان تشریح شد؛ نشستی که در آن علاوه بر اعلام برنامه‌های فرهنگی و توسعه خدمات کتابخانه‌ای، انتقادهایی جدی درباره عملکرد شهرداری بندرعباس در پرداخت سهم قانونی کتابخانه‌ها و تعیین تکلیف پروژه‌های نیمه‌تمام فرهنگی مطرح شد.
انوشیروان پیشدار، مدیرکل کتابخانه‌های عمومی هرمزگان، در این نشست با اشاره به برنامه‌های سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب اظهار کرد: بیش از ۵۰۰ برنامه فرهنگی، هنری و ادبی در سطح کتابخانه‌های عمومی استان پیش‌بینی شده که شامل نشست‌های کتاب‌خوان، محافل ادبی، رونمایی از کتاب و کارگاه‌های آموزشی است.
وی با اشاره به رویکرد جدید نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور افزود: سیاست اصلی این مجموعه، عبور از الگوی کتابخانه‌محور و حرکت به سمت جامعه‌محوری است؛ رویکردی که بر دسترسی عادلانه مردم به خدمات فرهنگی، پاسخگویی به نیازهای مخاطبان و افزایش اثرگذاری اجتماعی کتابخانه‌ها تمرکز دارد.
فعالیت ۱۲۶ نقطه خدمت کتابخانه‌ای در هرمزگان
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی هرمزگان با تشریح وضعیت خدمات کتابخانه‌ای استان بیان کرد: در حال حاضر ۱۲۶ نقطه خدمت در هرمزگان فعال است که شامل ۷۴ باب کتابخانه عمومی نهادی و پیشخوان، سه دستگاه کتابخانه سیار با پوشش ۳۰ منطقه، ۱۸ کتابخانه مشارکتی و چهار سالن مطالعاتی دارای مجوز بخش خصوصی می‌شود.
پیشدار تعداد اعضای فعال کتابخانه‌های عمومی استان را ۲۴ هزار و ۱۰۸ نفر اعلام کرد و گفت: مخازن کتابخانه‌های هرمزگان در حال حاضر ۹۶۵ هزار و ۵۴۴ نسخه کتاب را در خود جای داده‌اند که با ثبت و بارگذاری منابع دو کتابخانه سیار جدید در سامانه یکپارچه سامان، مجموع منابع استان از یک میلیون نسخه فراتر خواهد رفت.
وی با اشاره به تغییر سیاست‌های تأمین منابع کتابخانه‌ای تصریح کرد: در الگوی جدید، خرید کتاب بر اساس نیازسنجی و متناسب با سلیقه مخاطبان هر منطقه انجام می‌شود و دیگر ارسال متمرکز و بدون توجه به نیاز واقعی کتابخانه‌ها در اولویت نیست.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی هرمزگان در همین زمینه به طرح «شهرزاد» اشاره کرد و افزود: در این طرح، کتاب‌های پرمخاطب با مشارکت و انتخاب مستقیم کتابداران و متناسب با نیاز اعضای هر کتابخانه خریداری می‌شود تا از انباشت منابع غیرکاربردی جلوگیری شود.
اختصاص ۲۴ میلیارد تومان برای توسعه کتابخانه‌های سیار
پیشدار توسعه عدالت فرهنگی و گسترش خدمات کتابخانه‌ای در مناطق کم‌برخوردار را از اولویت‌های این مجموعه دانست و اظهار کرد: با توجه به محدودیت امکان احداث ساختمان کتابخانه در تمام روستاها و محلات، توسعه کتابخانه‌های سیار در دستور کار قرار گرفته است.
وی افزود: امسال با حمایت دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، دو دستگاه خودروی کتابخانه سیار مجهز با اعتباری بالغ بر ۲۴ میلیارد تومان از محل اعتبارات ملی تأمین و به استان اختصاص یافته است.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی هرمزگان ادامه داد: یک دستگاه از این خودروها برای پوشش ۱۰ نقطه در شهر بندرعباس و دستگاه دیگر با عنوان «یادمان شجره طیبه» برای خدمت‌رسانی به ۱۰ منطقه روستایی در شمال و جنوب شهرستان میناب در نظر گرفته شده است.
وی همچنین از بهره‌برداری پنج مجموعه کتابخانه‌ای در یک سال اخیر خبر داد و گفت: سه پیشخوان کتاب در مناطق دورافتاده بشاگرد و دو کتابخانه عمومی در روستای کهنشک بستک و شهر سیریک به بهره‌برداری رسیده است.
کتابخانه‌های نسل چهارم در راه هرمزگان
پیشدار با اشاره به برنامه توسعه کتابخانه‌های نوین در استان اظهار کرد: در رویکرد جدید، کتابخانه‌ها به سمت الگوی نسل چهارم حرکت می‌کنند؛ الگویی که علاوه بر مخازن کتاب، فضاهایی برای گفت‌وگو، کار اشتراکی، فعالیت‌های خلاقانه و محیط‌های بازی و یادگیری کودکان و نوجوانان فراهم می‌کند.
وی افزود: نخستین پروژه این طرح، کتابخانه جاویدالاثر اسدکی بندرلنگه است که افتتاح آن برای بهمن‌ماه برنامه‌ریزی شده و پس از آن توسعه این الگو در کتابخانه آل‌محمد(ص) میناب و کتابخانه‌های بندرعباس دنبال خواهد شد.
هرمزگان در رتبه بیستم سرانه فضای کتابخانه‌ای کشور
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی هرمزگان با تشریح شاخص‌های فیزیکی کتابخانه‌های استان گفت: مجموع زیربنای کتابخانه‌های نهادی هرمزگان ۲۸ هزار و ۸۸۱ مترمربع است که حدود ۲ درصد از زیربنای کتابخانه‌های کشور را شامل می‌شود.
وی افزود: سرانه فضای کتابخانه‌ای استان به ازای هر ۱۰۰ نفر جمعیت، ۱.۳۹ مترمربع است و هرمزگان از این نظر در رتبه بیستم کشور قرار دارد.
پیشدار تکمیل کتابخانه مرکزی استان با زیربنای بیش از ۸ هزار مترمربع و بهره‌برداری از پروژه‌های هشتبندی و شهید مردان را از اقدامات مؤثر در بهبود شاخص‌های فرهنگی هرمزگان عنوان کرد.
تشریح برنامه‌های هفته کتاب در هرمزگان
وی در ادامه با تشریح برنامه‌های سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب گفت: نواختن زنگ کتاب‌خوانی در مدرسه شجره طیبه میناب به یاد شهدای این مدرسه، گرامیداشت سالگرد افتتاح کتابخانه سیریک و اجرای پویش «یک کتابخانه، یک مدرسه» در مدرسه دانا بندرعباس از جمله برنامه‌های پیش‌بینی‌شده است.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی هرمزگان افزود: برگزاری نشست هم‌اندیشی ترویج مطالعه با همکاری انجمن خیریه اهل سنت، تجلیل از خدمات انجمن خیرین کتابخانه‌ساز، دیدار با پیشکسوتان و نویسندگان و برگزاری نشست تخصصی نویسندگان حوزه کودک از دیگر برنامه‌های این هفته است.
وی ادامه داد: کارگاه‌های مشاوره خانواده در کتابخانه آینده روشن، آیین استانی بزرگداشت هفته کتاب و تجلیل از کتابداران و کتاب‌خوانان نمونه، طرح کتابخانه‌گردی و نشست آسیب‌شناسی حوزه نشر با حضور ناشران، کتاب‌فروشان و نویسندگان بومی نیز در این ایام برگزار می‌شود.
پیشدار برگزاری میز خدمت در مصلی‌های نماز جمعه، به‌ویژه در شهرستان میناب، جشن کتاب در روستای بهده پارسیان و رونمایی از تازه‌های نشر را از دیگر برنامه‌های پایان‌بخش هفته کتاب در استان اعلام کرد.
توسعه خدمات کتابخانه‌ای برای نابینایان و سالمندان
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی هرمزگان در بخش دیگری از سخنان خود به خدمات ویژه اقشار مختلف اشاره کرد و گفت: بخش نابینایان کتابخانه علامه طباطبایی بندرعباس به کتاب‌های بریل مجهز است و مجوز جذب نیروی اختصاصی برای این بخش نیز دریافت شده است.
وی افزود: در حوزه خدمات به ناشنوایان نیز همکاری‌هایی با سازمان بهزیستی در حال انجام است و در طراحی کتابخانه مرکزی استان، فضاهای ویژه‌ای برای ارائه خدمات به این گروه و همچنین امکان چاپ آثار آنان پیش‌بینی شده است.
پیشدار همچنین از برنامه تجهیز بخش ویژه سالمندان و بازنشستگان برای فعالیت‌هایی همچون شاهنامه‌خوانی و شعرخوانی خبر داد.
انتقاد از پرداخت نشدن سهم قانونی کتابخانه‌ها توسط شهرداری بندرعباس
بخش مهمی از این نشست خبری به مشکلات مالی و زیرساختی کتابخانه‌های بندرعباس اختصاص داشت؛ موضوعی که مدیرکل کتابخانه‌های عمومی هرمزگان با انتقاد از عملکرد مدیریت شهری، آن را یکی از موانع جدی توسعه خدمات فرهنگی در مرکز استان دانست.
پیشدار اظهار کرد: جای تأسف دارد که در بندرعباس، به‌عنوان پایتخت اقتصادی کشور، مراجعه‌کنندگان برخی کتابخانه‌ها همچنان از صندلی‌های فرسوده استفاده می‌کنند؛ در حالی که در برخی شهرهای دیگر کشور، زیرساخت‌های مدرن و مناسبی برای خدمات کتابخانه‌ای ایجاد شده است.
وی با اشاره به تکلیف قانونی شهرداری‌ها در پرداخت سهم نیم‌درصدی کتابخانه‌های عمومی از درآمدهای شهرداری تصریح کرد: شهرداری بندرعباس با وجود گذشت هشت ماه از سال، کمتر از ۳۰ درصد تعهدات قانونی خود را پرداخت کرده است؛ این در حالی است که برخی شهرهای کوچک استان در اجرای این تکلیف قانونی همکاری بهتری داشته‌اند.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی هرمزگان با اشاره به تجربه شهرداری شیراز در توسعه زیرساخت‌های فرهنگی گفت: این شهرداری یک کتابخانه مدرن با زیربنای یک‌هزار و ۷۰۰ مترمربع و اعتباری بالغ بر ۴۵۰ میلیارد تومان احداث و به نهاد کتابخانه‌های عمومی تحویل داده است.
بلاتکلیفی ۱۰ ساله پروژه کتابخانه پارک‌شهر بندرعباس
پیشدار در ادامه با انتقاد از روند طولانی اجرای پروژه‌های فرهنگی در بندرعباس، بلاتکلیفی پروژه کتابخانه پارک‌شهر را یکی از نمونه‌های قابل تأمل در این حوزه دانست.
وی گفت: پروژه کتابخانه پارک‌شهر بندرعباس حدود ۱۰ سال است که تعیین تکلیف نشده و ساختمانی که قرار بود به کتابخانه یا مرکز فرهنگی اختصاص یابد، به فضای اداری تبدیل شده است؛ در حالی که پروژه جدیدی نیز برای جایگزینی آن اجرایی نشده است.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی هرمزگان با تأکید بر ضرورت ورود جدی رسانه‌ها به این موضوع، از اصحاب رسانه خواست مطالبات فرهنگی شهروندان را پیگیری کنند و شورای شهر و شهرداری بندرعباس را نسبت به تعیین تکلیف حقوق فرهنگی مردم پاسخگو بدانند.
خرید ۶۰۰ میلیون تومان کتاب از نویسندگان بومی تا پایان سال
وی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به حمایت از نویسندگان و ناشران بومی اظهار کرد: با وجود محدودیت اعتبارات استانی، در شش‌ماهه نخست امسال بیش از ۳۳۵ میلیون تومان کتاب از نویسندگان بومی خریداری شده است. پیشدار افزود: برنامه‌ریزی شده است این رقم تا پایان سال به ۶۰۰ میلیون تومان افزایش یابد.
وی با اشاره به افزایش هزینه‌های تولید و انتشار کتاب، خواستار استفاده از ظرفیت اعتبارات مسئولیت اجتماعی صنایع غرب استان برای حمایت مؤثرتر از نویسندگان، ناشران و فعالان حوزه کتاب هرمزگان شد.